تاریخ تازه ها خبر

اعتصاب روحانیون و دانشجویان در پاریس

اعتصاب روحانیون و دانشجویان در کلیسای سن مری پاریس در  نهم مهرماه سال ۱۳۵۶

در سال ۱۳۵۶ اوضاع و احوال داخلی ایران دگرگون شده بود و موج دستگیری‌ها و اعدام‌های رژیم افزایش یافت؛ به طوری که آیت الله حسینعلی منتظری و مرحوم آیت الله طالقانی و عده ای دیگر به زندان‌های دراز مدت محکوم شده بودند.

در این میان دو گروه به دنبال برگزاری اعتصاب های پرسرصدایی در خارج کشور بودند گروه اول محمد منتظری و یارانش که برای اعتراض به وضعیت موجود و آزادی زندانیان سیاسی سعی داشتند در کلیسای سن مری پاریس اعتصاب غذا برگزار کنند از سوی دیگر دانشجویان انجمن های اسلامی در اروپا دراعتراض به محدویتهایی که نسبت به امام (ره) از سوی رژیم بعث عراق صورت گرفته بود اقداماتی انجام می دادند که از آن جمله اعتصاب غذا در واتیکان بود که با برخورد پلیس امنیتی واتیکان و ضرب و شتم آنها مواجه شد.

صادق طباطبایی در کتاب خاطرات خود می گوید:«تقاضاهای متحصنین هم شامل خواسته های موقت و هم بلند مدت بود. تقاضای موقت رفع ممنوعیت از امام درعراق بود. تحصّن حدود سه روز طول کشید»(۱)

در سال روز این اعتصاب به مرور خاطرات برخی از شرکت کنندگان این واقعه می پردازیم.

این دو گروه با اهداف خود در کلیسای سن مری پاریس به هم رسیدند تا با صدایی رسا اعتراضات خود را به گوش افکار عمومی جهان برسانند.

خبرهای رسیده از ایران حکایت از موج دستگیری‌ها و فشارها روی مبازان انقلابی داشت. در زندان آیت الله طالقانی بیمار و آیت الله منتظری و آیت الله ربانی شیرازی تحت فشار و شکنجه بودند و با آنها بدرفتاری می‎شد. علاوه بر این مرگ دکتر شریعتی را نیز از چشم رژیم می دیدندو مبارزان انقلابی خارج از کشور از این همه اخبار ناگوار به خشم آمده بودند و می بایست به نحوی اعتراض خود را ابراز می داشتند و برای کاهش فشارها و بهبود شرایط زندانها آنچه که می توانستند انجام دهند.

محمد منتظری برای اعتراض و جلب توجه افکار عمومی جهانیان طی برنامه ای منظم درمهر ماه ۱۳۵۶ اعتصاب غذایی گسترده در پاریس را شکل داد.

مرضیه حدیدچی:« اعتصاب غذا در کلیسای سن مری شکل گرفت، از گروه ما به غیر از شهید منتظری آقایان محمد غرضی و علی جنتی نیز حضور داشتند. متولی این جریان گروه روحانیون مبارز بودند و حدود پانزده شانزده نفر روحانی هم از کشورهای مختلف عراق، لبنان و سوریه و یکی دو نفر هم از ایران آمده بودند.»(۲)

علی جنتی در کتاب خاطرات خود علت برپایی این اعتصاب را حمایت شهید محمد منتظری از سید مهدی هاشمی می داند:«مرحوم محمد منتظری، نامه های دفاع از مهدی هاشمی را به مجامع بین المللی می فرستاد و حتی برخی را به بعضی مطبوعات لبنان می داد. وی در این باره، نامه‌ای نیز برای جیمی کارتر، رئیس جمهور آمریکا، فرستاد. زیرا کارتر در آن سالها شعار دفاع از حقوق بشر را سر داده بود. بدین وسیله می خواست توجه او را به وضعیت بد زندانیان سیاسی جلب نماید . شهید منتظری حتی پیشنهاد داد که به این منظور اعتصاب غذایی در پاریس و نیویورک راه بیندازیم. جمعی از دوستان که در لبنان و سوریه بودند، با پیشنهاد ایشان موافق نبودند چون درباره‌ی وضعیت سید مهدی هاشمی چندان اطلاعی نداشتند؛ اما در عوض خواستار تلاش برای رهایی آیت الله منتظری، مرحوم ربانی شبرازی، آیت الله طالقانی و مهندس بازرگان بودند.

به این ترتیب همراه جمعی از دوستان به نام روحانیون مبارز ایرانی خارج از کشور ، در پاریس اعتصاب غذا راه انداختیم. برای تدارک این مبارزه، چهل روز در پاریس ماندیم. آقای دعایی نیز از عراق به پاریس آمد تا در اعتصاب شرکت نماید. دکتر حسن حبیبی و صادق طباطبایی در برگزاری اعتصاب خیلی به ما کمک کردند. البته جمع زیادی از اعضای انجمن‌های اسلامی دانشجویان و دانشجویان ایرانی مقیم اروپا نیز، در اعتصاب فوق شرکت کردند. »(۳)

گزارش ساواک از این اجتماع نشان می دهد که تحصن صورت گرفته تأثیر زیادی بخصوص در داخل کشور داشته است:« به دنبال تحصن تعدادی از دانشجویان منحرف ایرانی وابسته به گروه‌های برانداز مذهبی در کلیسای سن ماری پاریس و تقاضای بازگشت[آیت الله] روح الله خمینی به ایران و آزادی تعدادی از زندانیان ضدامنیتی وابسته به گروههای برانداز مذهبی و روحانیون افراطی، عده ای از هواداران گروه های مذکور در ایران نیز ، تلاشهایی را به تبعیت از دانشجویان متحصن در خارج  به عمل آوردند و با همکاری مشترک طرفداران جمعیت به اصطلاح نهضت آزادی، جبهه به اصطلاح ملی سابق، روحانیون افراطی و متعصبین مذهبی مقدمات برپا کردن اجتماعی را در روز ۱۵/۷/۲۵۳۶[۱۳۵۶] در صحن حضرت عبد العظیم تهران فراهم نمودند، و اعلامیه هایی نیز از طرف گروههای مذکور به ویژه روحانیون افراطی انتشار یافت و مردم به شرکت در این اجتماع دعوت شدند.

به دنبال این فعالیتها ساعت ۱۶روز ۵/۷/۲۵۳۶ حدود ۵۰۰ نفر از عناصر وابسته به گروه های مذکور در صحن حضرت عبدالعظیم تهران گرد آمدند. دراین اجتماع شعارهایی به نفع روح الله خمینی و علی شریعتی داده شد و اعلامیه هایی نیز به پشتیبانی از آنها توزیع گردید.»(۴)

مجله لویو، شماره‌ی ثبت ۲۶۵، هفته نامه‌ی حزب سوسیالیسم فرانسه، در تاریخ ۱۳ اکتبر ۱۹۷۷ درباره‌ی اعتصاب غذای کلیسای سن ماری چنین گزارش می دهد:«در کلیسای سن ماری شماره‌ی ۷۶ خیابان پاریس چهارم، ۱۰۰۰ نفر ایرانی اعتصاب غذا نمودند، آنها متعلق به جنبش روحانیون مبارز هستند، به آنها عده ای دانشجو که از چهارگوشه‌ی اروپا امده اند ملحق شده اند. اعتصابیون از رژیم می خواهند که به تبعید رهبرشان خمینی و همچنین به تروریسم حکومت و حاکمیت ترور ساواک(پلیس سیاسی ایران) پایان داده شود. آنها خواستار استقرار آزادی بیان در ایران هستند و همچنین می خواهند کمیته ای دائمی و جهانی تشکیل شود که مسئولیت حفظ زندانیان سیاسی ایران را عهده دار گردد. برای جلب توجه افکار عمومی نسبت به شرایط مخوف زندانیان، اعتصاب کنندگان خواستار آزادی پنج شخصیت برجسته‌ی مذهبی و ملی شدند که هم اکنون درشرایط بدی در زندان به سر می برند. هدف اعتصاب کنندگان جلب افکار عمومی جهان برای آزادی پنج زندانی است. پنج مورد در بین هزاران موردی که به آهستگی می میرند و در زندانهای مخوف شاه از یادها فراموش می شوند. »(۵)

این اعتصاب ده روز طول کشید و پس ازاینکه اعتصاب کنندگان به اهداف خود که همانا رساندن صدای اعتراضشان به گوش جهانیان بود رسیدند، اعتصاب شکسته شد و قطعنامه ای در پایان صادر کردند که در آن بازگشت امام خمینی(ره) به ایران و آزادی افرادی چون آقایان: منتظری، طالقانی، و سایر زندانیان سیاسی را خواستار شدند.(۶)

به گفته صادق طباطبایی امام خمینی (ره) ازابتدا  در جریان این اعتصاب قرار داشت اما در رد و یا تأیید این حرکت پیامی صادر نکردند:« البته موفق نشدیم از امام برای این اعتصاب پیام بگیریم. گمان من این است که امام علی رغم آنکه یکی از محوریترین آرزوهایشان را که همانا وحدت عقیدتی سیاسی و عملی«طلبه-دانشجو» بود محقق یافته می دیدند، ولی به دلیل ذکر نام سید مهدی هاشمی که نظر مساعدی نسبت به او نداشتند و حتی در پاره ای دیدارها با دیدی مشکوک به عملکرد او نگاه می کردند و عدم خرسندیشان را از حمایت از نامبرده به کرّات اظاهار داشته بودند، از دادن پیام به یک چنین حرکت سیاسی و مبارزاتی بسیار ارزشمند خودداری کردند. حتی افرادی همچون سید محمود دعایی که از نجف به عنوان ناظر آمده بودند حاضر نشدند خود را به عنوان نمایندگان امام بنامند.»(۷)

حجت لاسلام روحانی در کارگراه مطالعاتی تاریخ انقلاب اسلامی در  بنیاد تاریخ پژوهی و دانشنامه انقلاب اسلامی  در اردیبهشت ۹۷  طی بیان مطالبی خاطره ای را از امام خمینی(ره) در رابطه با این اعتصاب مطرح نمودند:« به امام گفتم:محمد آقای منتظری می گوید که برویم و در آنجا [کلیسای سن مری] متحصن بشویم. امام پرسیدند برای چه متحصن شوید؟ گفتم: سید مهدی هاشمی را محکوم به اعدام کرده اند و برای دیگر مبارزین مشکلاتی پیش آمده است. امام گفتند: میخواهید بروید برای یک قاتل تحصن کنید! »(۸)

و امام نظر خود را بدین شکل در رابطه با این تحصن اعلام کردند. و به دلیل حمایت اعتصاب کنندگان از سید مهدی هاشمی حاظر به حمایت از این اعتصاب نشدند.

علی رستمی

منابع

  1. خاطرات سیاسی اجتماعی دکتر صادق طباطبایی، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، چاپ سوم ۱۳۹۲، ج ۱ ص ۱۴۵
  2. خاطرات مرضیه حدیدچی (دباغ)، به کوشش محسن کاظمی، دفتر ادبیات انقلاب اسلامی، چاپ چهاردهم ۱۳۹۰، ص ۱۳۶
  3. خاطرات علی جنتی، تدوین سعید فخرزاده ، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، چاپ دوم بهار ۱۳۹۳ص ۱۴۶-۱۴۵
  4. ساواک و روحانیت، ج۱، تهران دفتر ادبیات انقلاب اسلامی ۱۳۷۱
  5. فرزند اسلام و قرآن، دفتر اول، واحد فرهنگب بنیاد شهید، ۱۳۶۲، ص ۱۲۶
  6. خاطرات مرضیه حدیدچی (دباغ)، به کوشش محسن کاظمی، همان، ص ۱۳۸
  7. خاطرات سیاسی اجتماعی دکتر صادق طباطبایی ، همان، ج۱ ص ۱۴۸ و ۱۴۹ پاورقی ۱
  8. آرشیو بنیاد تاریخ پژوهی و دانشنامه انقلاب اسلامی واحد قم

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *